Politieke ambtsdragers

Deze hoofdrubriek bevat 4 rubrieken:

Leidraad Veilig Bestuur

Leidraad Veilig Bestuur 2015

Voor u als politieke ambtsdragers is het belangrijk dat u gemakkelijk benaderbaar bent en open in de samenleving kunt staan. De besluiten die door u genomen worden, treffen burgers vaak rechtstreeks en kunnen voor hen verstrekkende gevolgen hebben. Dat kan bij burgers emoties oproepen.

Dat kan leiden tot grensoverschrijdend gedrag van burgers: uitschelden, beledigen, persoonlijke bedreiging of bedreiging aan het adres van familie, stalken en fysieke agressie. De impact van dit grensoverschrijdend gedrag kan aanzienlijk zijn. Uit onderzoek is gebleken dat agressie leidt tot minder werkplezier en ziekte.

Om deze intimidatie, agressie en ondermijning tegen te gaan, hebben het Nederlands Genootschap Burgemeesters en het programma Veilige Publieke Taak van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), in samenwerking met partners, een integrale aanpak ontwikkeld. Deze leidraad geeft u een overzicht van de aanpak, met de daarbij behorende instrumenten.

De leidraad is bedoeld als hulpmiddel bij de aanpak van intimidatie, agressie en geweld binnen uw eigen werkomgeving. Zodat u en uw collega’s zich kunnen organiseren om agressievrij te kunnen werken en weten hoe te handelen bij en na een incident.

De leidraad geeft antwoord op vragen zoals:

  • Ik voel me geïntimideerd door de wijze waarop een burger mij tegemoet treedt. Ga ik dat nu wel of niet melden?
  • Wie kan ik bellen bij een incident? Bij wie kan en wil ik mijn verhaal kwijt?
  • Nemen politie en openbaar ministerie mijn melding of aangifte serieus?
  • Wanneer komen er extra beveiligingsmaatregelen aan te pas? En wanneer worden deze weer afgeschaald?
  • Is mijn woning voldoende veilig en wie draagt de kosten voor aanpassing?
  • Welke regels kent mijn eigen gemeente eigenlijk?
  • Wat zegt de wet over de verplichting van de organisatie waarvoor ik mij ten dienst stel?

Vooraf – Voorbereiden

Stap 1 Bespreken en taboe doorbreken

Bespreek met elkaar de huidige situatie. Plan een interactieve workshop waarin de vertrouwelijkheid gewaarborgd is. Uit eerdere (besloten) sessies is gebleken dat leden van het college en raadsleden van elkaar niet wisten wat er speelde rondom intimidatie en agressie. Het bleek bijvoorbeeld vaak om dezelfde dader te gaan. Maak hierbij gebruik van de presentatie “Het hoort er gewoon bij”.

Stap 2 Stel norm vast

Bepaal samen waar grenzen van acceptabel gedrag liggen en formuleer normen van veilig werken voor college en raadsleden.

Draag de geformuleerde norm intern en extern uit; politieke ambtsdragers zijn immers lokale boegbeelden.

Stap 3 Beleid maken én implementeren

Implementeer de specifieke VPT-clausule uit het focusblad van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) in het lokale, integrale veiligheidsplan. Weeg waar beleidsmaatregelen en aanpassing van protocollen nodig zijn en zorg voor  verankering in de organisatie.

Stap 4

Laat een (vernieuwde) volledige risicoanalyse opstellen en kijk goed naar locatie, persoon én portefeuille. Neem daar waar nodig maatregelen in privé- en werkomgeving.

Stap 5

Stel een geweldsprotocol voor het College van B & W en raadsleden vast waarin duidelijk staat hoe te handelen voor, tijdens en na een incident. Enkele gemeenten gingen u voor en hun protocol kan als voorbeeld dienen.

Stap 6

Zorg dat iedere burgemeester, wethouder en raadslid in het bezit is van een up-to-date netwerklijst met de belangrijkste namen en telefoonnummers van organisaties en personen.

Vul de netwerklijst aan met de namen en nummers van eigen vertrouwenspersonen. Ieder zal voor zich vooraf ook helder moeten hebben wie kan dienen als vertrouwenspersoon of sparringpartner. Afhankelijk van het incident kan dit een familielid, partijgenoot of collega elders in het land zijn. Bespreek hun rol en functie vooraf zodat de verwachtingen helder zijn.

Stap 7

Bespreek binnen de driehoek de ELA-afspraken en volg de richtlijnen. Evalueer regelmatig. Wie is de aangestelde VPT-politiefunctionaris binnen uw regio?

Maak als college- en raadslid kennis met de regionale VPT-functionaris en zorg dat gegevens op netwerklijst van het protocol staan.

Stap 8 Preventieve maatregelen

Inventariseer de risico’s rondom de privéwoning zodat kwetsbare punten inzichtelijk worden. Kwantificeer de te nemen maatregelen en kijk naar de mogelijkheden van aanpassing.

Inventariseer de risico’s rondom werklocaties zodat kwetsbare punten inzichtelijk worden. Kwantificeer de te nemen maatregelen en kijk naar de mogelijkheden van aanpassing.

Maak inzichtelijk wie zorg en verantwoordelijkheid draagt ten aanzien van persoonlijke eigendommen bij incidenten en schadeverhaal. Zorg dat de politieke ambtsdragers op de hoogte zijn van hun eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van privé-eigendommen en schadeverhaal.

Weet waar uw eigen verantwoordelijkheid ligt bij preventieve maatregelen rondom privéwoning en eigendommen en waar de organisatie zorg voor draagt.

Stap 9

Wees voorbereid: besluit om in de gemeentebegroting onder het hoofdstuk ‘Bedrijfsvoering’ een voorziening op te nemen voor beveiliging bestuurders waarmee een en ander adequaat is afgedekt en openbare discussies kunnen worden vermeden. Vanwege de veiligheidsrisico’s is het verstandig om geen ruchtbaarheid te geven aan de getroffen maatregelen.

Stap 10 Communiceren

Bepaal uw mediabeleid. Neem een paragraaf communicatie op binnen de normstelling (stap 2) en het lokale geweldsprotocol politieke ambtsdragers (stap 5) en maak afspraken over de woordvoering bij een incident.

Volg bij incidenten de instructies over woordvoering en de richtlijnen voor gebruik van social media uit de communicatieparagraaf van het lokale geweldsprotocol.

Stap 11 Trainingen en opleidingen

Maak een training- en opleidingsschema voor de burgemeester, wethouders, gemeenteraadsleden én medewerkers in hun omgeving. Ga na waar u onderwerpen kunt combineren: bijvoorbeeld een workshop integriteit en veiligheid voor gemeenteraadsleden.

Train uzelf en blijf bij! Volg periodiek cursussen en workshops omtrent eigen veiligheid en normstelling.

Stap 12 Verzekeringen

Controleer de gemeentelijke verzekeringen op politiek molest en neem de huidige voorwaarden goed door. Welke dekkingen gelden bij schade aan de woning, auto etcetera voor de collegeleden? Let ook goed op of de raadsleden binnen de verzekering vallen of dat er een extra clausule moet worden opgenomen zodat ook voor hen het schadeverhaal, traumabegeleiding en dergelijke van toepassing is.

Vraag na hoe de verzekeringen voor u persoonlijk geregeld zijn en waar u op terug kunt vallen zodra een incident zich voordoet.

Tijdens - Reactie bij (dreiging van) incidenten

Stap 13 De-escaleren

Pas tijdens een incident toe wat u heeft geleerd tijdens de training. Probeer de situatie te de-escaleren. Wanneer dit niet lukt, beëindigt u het gesprek.

Stap 14 Melden en registreren

Zorg voor een laagdrempelige werkwijze van melden zodat elk incident, groot én klein, gemeld en geregistreerd wordt. Ken de meldprocedure en, hoe ‘klein’ ook, meld een incident altijd!

Stap 15 Aangifte doen

Doe altijd aangifte indien sprake is van een strafbaar feit.

Stap 16 Opvang

Zorg als organisatie direct voor goede opvang, zoals in het geweldsprotocol vastgelegd (stap 5).

Overleg intern, of bel een sparringpartner of vertrouwenspersoon als u niet weet hoe te reageren of als u behoefte heeft aan een gesprek, of handvaten hoe verder te handelen.

Stap 17 Beveiligen

Verleen direct medewerking zodra door de Hoofdofficier van Justitie besloten is tot beveiligingsmaatregelen en ga niet in discussie.

Erna - Nazorg en schadeverhaal

Stap 18 Nazorg

Vraag ook in een later stadium nog gewoon om hulp als blijkt dat het incident meer impact of schade heeft opgeleverd dan in eerste instantie voelbaar of zichtbaar was. Zorg voor correcte nazorg en schakel, indien nodig ook nog in een later stadium, professionele hulp in.

Stap 19 Schadeverhaal

Faciliteer de organisatie of de verzekering zodat schade verhaald kan worden op de dader. Draag zorg voor een correcte afhandeling van de schade voor alle betrokkenen en de organisatie.

Stap 20 Evaluatie

Controleer en herijk jaarlijks in de uitvoering en effectiviteit van het veiligheidsbeleid, de protocollen, maatregelen en netwerklijst. Evalueer de ELA-afspraken met politie en Openbaar Ministerie.

Stap 21

Vraag bij een nieuwe zittingstermijn om het veiligheidsbeleid of geweldsprotocol, preventieve maatregelen en een up-to-date netwerklijst. Bekijk ook periodiek of de relatie met uw eigen vertrouwenspersonen nog van dien aard is dat zij ook degenen zijn die in geval van nood gebeld kunnen worden.